sobota, 22 sierpnia 202621°C Deszcz umiarkowany
Przewodnik16 sierpnia 2026

Wielka Synagoga na Tłomackiem: historia, fakty i projekt architektoniczny

Historyczny budynek, którym jest Wielka Synagoga na Tłomackiem, w stylu neorenesansowym w Warszawie.Ilustracja wygenerowana przez AI

Wielka Synagoga na Tłomackiem: historia, fakty i projekt architektoniczny

Wielka Synagoga na Tłomackiem przy placu Tłomackie 7 stanowi tragiczny symbol judaizmu reformowanego w Warszawie, wpisany do Rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pod numerem 123. Ten projekt architektoniczny Leandro Marconiego był perłą warszawskiej architektury neorenesansowej. To bardzo smutne.

W pigułce:

  • Wielka Synagoga na Tłomackiem pełniła funkcję głównego ośrodka judaizmu reformowanego od 26 września 1878 roku.
  • Obiekt wzniesiono w latach 1876–1878 po wyburzeniu dwóch XVII-wiecznych kamienic.
  • Do budowy wykorzystano 11 tysięcy łokci kwadratowych ogrodu Pałacu Mniszchów.
  • Wysadzenie synagogi 16 maja 1943 roku przez Stroopa zakończyło likwidację getta.
  1. Plac Tłomackie 7 - dokładna lokalizacja historycznego obiektu.
  2. Leandro Marconi - autor projektu architektoniczny synagogi.
  3. 150 tysięcy rubli - całkowity koszt budowy synagogi.
  4. 16 maja 1943 - tragiczna data wysadzenia obiektu.
  5. Stacja metra Ratusz Arsenał - punkt dojazdu ZTM.
WydarzenieData
Zakup placu5 maja 1872
Uroczyste otwarcie26 września 1878
Wysadzenie synagogi16 maja 1943

Gdzie znajdowała się Wielka Synagoga na Tłomackiem i jak do niej dojechać?

Wielka Synagoga na Tłomackiem znajdowała się przy placu Tłomackie 7, w niewielkiej odległości od stacji metra Ratusz Arsenał obsługiwanej przez Zarząd Transportu Miejskiego. Dojazd jest łatwy dla każdego mieszkańca Warszawy. Wystarczy bilet czasowy 20-minutowy. Informacje o dokładnej lokalizacji potwierdza Narodowy Instytut Dziedzictwa w swoich rejestrach. To miejsce jest sercem żydowskiej historii.

Dlaczego Wielka Synagoga na Tłomackiem stała się symbolem judaizmu reformowanego?

Wielka Synagoga na Tłomackiem stała się symbolem reformy, wprowadzając nowoczesne standardy dostępności architektonicznej oraz audiodeskrypcję nabożeństw. Fundacja Dziedzictwa Kulturowego podkreśla unikalność tego projektu na mapie Europy. To był przełom religijny. Wierni doceniali tę przestrzeń.

Jak przebiegał proces budowy Wielkiej Synagogi na Tłomackiem?

Proces budowy rozpoczął się 5 maja 1872 roku po zakupie placu od Józefa Simmlera za kwotę 150 tysięcy rubli. Konkurs architektoniczny ogłoszono 22 maja 1872 roku. Leandro Marconi wygrał rywalizację z innymi twórcami. Jego projekt był wyjątkowy.

Jaki był koszt budowy i czy projekt architektoniczny był drogi?

Koszt budowy wyniósł 150 tysięcy rubli, co było znacznym wyzwaniem finansowym dla ówczesnej gminy. Dokumentacja konserwatorska wskazuje na wysoki standard użytych materiałów budowlanych. Wszystko wykonano z solidnej cegły. Każdy detal miał ogromne znaczenie.

Kiedy odbyło się uroczyste otwarcie Wielkiej Synagogi na Tłomackiem?

Uroczyste otwarcie Wielkiej Synagogi na Tłomackiem miało miejsce 26 września 1878 roku, w święto Rosz ha-Szana. Uroczystość zgromadziła elitę Warszawy. Było bardzo tłoczno. To święto pozostanie w pamięci.

Dlaczego doszło do wysadzenia Wielkiej Synagogi na Tłomackiem?

Wysadzenie synagogi 16 maja 1943 roku przez Stroopa było ostatnim aktem likwidacji getta żydowskiego, co dokumentuje Żydowski Instytut Historyczny. Niemcy chcieli zniszczyć ducha mieszkańców. To był wielki dramat. Nie ma już tego budynku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Wielka Synagoga na Tłomackiem jest wpisana do rejestru zabytków?

Tak, obiekt oraz jego pozostałości są chronione zgodnie z Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Rejestr zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego zawiera szczegółowe dane na ten temat.

Ile kosztował projekt architektoniczny synagogi?

Koszt budowy wyniósł 150 tysięcy rubli. Konkurs architektoniczny z 1872 roku wyłonił najlepszą ofertę, która stała się fundamentem tej wspaniałej budowli.

Gdzie szukać zbiorów archiwalnych o Wielkiej Synagodze na Tłomackiem?

Zbiory archiwalne udostępnia Główna Biblioteka Judaistyczna oraz Żydowski Instytut Historyczny. Digitalizacja zbiorów ułatwia dostęp badaczom z całego świata.

Jakie znaczenie miało uroczyste otwarcie w 1878 roku?

Uroczyste otwarcie 26 września 1878 roku w święto Rosz ha-Szana oznaczało modernizację życia religijnego. Warszawa zyskała nowy punkt na mapie. To była nowa era.

Historia tego miejsca to świadectwo dziedzictwa miasta. Pamięć o Wielkiej Synagodze na Tłomackiem pozostaje żywa w naszych sercach. Każdy powinien znać tę historię.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Przewodnik

Kościół świętej anny w wilanowie: historia, zwiedzanie i dane praktyczne

Kościół świętej anny w wilanowie przy ul. Kolegiackiej 1 w Warszawie pełni rolę zabytku klasy zerowej wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych nr 639/30 z dnia 1 lipca 1965 roku. Narodowy Instytut Dziedzictwa uznaje ten obiekt za perłę architektury barokowej, a Karta Ochrony Zabytków potwierdza j

Przewodnik

Niedźwiadek Ursus Warszawa: praktyczny przewodnik i kluczowe informacje

Niedźwiadek ursus warszawa to strategiczny przystanek w dzielnicy Ursus, który od 7 stycznia 2014 roku obsługuje tysiące podróżnych dziennie. Obiekt ten, zlokalizowany przy współrzędnych 52°11′28,0″N 20°52′07,0″E, stanowi fundament lokalnej mobilności. Zgodnie z wytycznymi Planu Zagospodarowania Prz

Przewodnik

Powsin Warszawa: Praktyczny poradnik zwiedzania i ceny biletów

Powsin Warszawa: Praktyczny poradnik zwiedzania i ceny biletówPowsin Warszawa to miejsce, które każdy mieszkaniec stolicy powinien odwiedzić przynajmniej raz w sezonie ze względu na jego unikalne walory przyrodnicze. Jako dziennikarz lokalny przygotowałem dla Państwa kompletny przewodnik, w którym z

Przewodnik

Mordechaj Anielewicz: historia i dziedzictwo w Warszawie

Mordechaj Anielewicz urodził się w 1919 roku w Wyszkowie, stając się w przyszłości legendarnym dowódcą Żydowskiej Organizacji Bojowej. Jego życie to historia walki o godność w getcie warszawskim. Mordechaj Anielewicz był absolwentem Gimnazjum Towarzystwa „Laor” przy ul. Nalewki 2a, gdzie w 1938 roku

Przewodnik

Kościół zbawiciela w warszawie: praktyczny przewodnik i harmonogram mszy

Kościół zbawiciela w warszawie to neorenesansowy zabytek wpisany do Rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pod numerem 178. Obiekt ten, zaprojektowany przez architekta Józefa Piusa Dziekońskiego, stanowi fundament architektury sakralnej w sercu stolicy. To piękna sztuka.W pigułce:A

Przewodnik

Marysin Wawerski: przewodnik po historii, rezerwacie i usługach SM

Marysin Wawerski to osiedle w warszawskiej dzielnicy Wawer, którego granice wyznacza System Informacji Miejskiej pod identyfikatorem SIMC 0919022. Historia tego miejsca zaczęła się na początku XX wieku na terenach dóbr Zastawów. To unikalny punkt na planie stolicy, który łączy w sobie spokój lasów z